Ana içeriğe atla

Kayıtlar

İHD etiketine sahip yayınlar gösteriliyor

Günlük. 10 Aralık

...Hiç değilse 10 Aralık etkinliklerine katılayım diyorum son yıllarda. Geçen yıl gitmiştim mesela. Bu sene Sultanahmet’teki basın açıklamasına yetişemedim. Akşam “resepsiyona” tam vaktinde yetiştim neyse ki... ------------- 10 Aralık, malum, Dünya İnsan Hakları Günü. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesinin, 2. Dünya Savaşının ardından, 10 Aralık 1948’de Birleşmiş Milletler Genel Kurulunda kabul edilmesi üzerine o gün bugündür Dünya İnsan Hakları Günü olarak kutlanıyor.  İlginizi çekebilir: İnsan Hakları Evrensel Beyannamesinin kabul edildiği oturumda Güney Afrika ve Suudi Arabistan, çekimser oy kullanmışlar. Ama asıl “haber”, çekimser oy kullanan dönemin sosyalist ülkeleri: Sovyetler Birliği, Beyaz Rusya, Ukrayna, Polonya, Çekoslovakya ve Yugoslavya. Suudi Arabistan ile dönemin Güney Afrika'sının “çekimserliğinin” nedenini tahmin etmek güç olmasa gerek; muhtemelen, “İnsan hakları nedir? Bizi bozar öyle haklar filan” diye düşünmüşlerdir. Sovyetler Birliği ve diğerleri ne diye çekimse...

Hâlâ Buradayız!

 İnsan sormadan edemiyor; bizim annelerimiz “kayıpları” için az mı mücadele etti? Az mı coplandı? Az mı yargılandı? Az mı feryat etti? İnsan hakları savunucuları az mı devletle karşı karşıya geldi? Kuşkusuz ki kıyaslamak doğru değil, hele ki “kayıplar” gibi bir insanlık suçu konusunda. Ama devletlerin tutumu pekâlâ kıyaslanabilir… İnsan Hakları Derneği’nin (İHD) “Kayıplar Haftası” kapsamında düzenlediği etkinliklerden biri, Walter Salles’in “I’m Still Here/Hâlâ Buradayım” adlı filminin gösterimiydi. Geçtiğimiz Salı günü (20 Mayıs 2025) yapılan gösterime çok sayıda insan haklarına duyarlı yurttaş katıldı. Film, Marcelo Rubens Paiva’nın aynı adlı kitabından uyarlanmış. Film, Brezilya’da 1964-1985 yılları arasında hüküm süren askeri darbe dönemindeki “kayıp” olaylarından birini anlatıyor; Eski milletvekili Rubens Paiva’nın zorla kaybedilmesiyle geride bıraktığı ailesinin, özellikle de eşi Eunice’in çocuklarıyla birlikte mücadelesini. Marcelo da zaten ailenin en küçük ferdi. Filmi anla...

'Eğer devlet isterse...'

‘Faili meçhul’ ve ‘kayıp’ olayları esas olarak 12 Eylül darbesinin gerçekleştiği 1980 yılından itibaren belirgin bir artış gösteriyor. Devletin ‘rutin dışına’ çıktığı 90’lı yıllarda bu artışın, sistematik bir boyut kazandığı yaşanan gerçek Hafıza Merkezi’nin 2011 yılından itibaren yürüttüğü “zorla kaybetmeler” ile ilgili çalışmada, Türkiye’de “zorla kaybetmeler” tarihinin 24 Nisan 1915 tarihinde 234 Ermeni kanaat önderinin “kaybedilmesi” ile başladığı belirtiliyor. Cumhuriyet dönemi esas alınacak olursa, henüz cumhuriyetin ilan edilmediği 1923 yılının mart ayında mecliste muhalif görüşleriyle bilinen Ali Şükrü Bey’in 27 Mart’ta ortadan “kaybolması”, Türkiye’nin ilk “kayıp” olayı sayılabilir.  27 Mart günü “kaybolan” Ali Şükrü Bey’in cesedi, üç gün sonra Ankara’ya bağlı Mühle köyü civarında bulundu. İşkence görmüş ve boğularak öldürülmüştü. Mecliste olayı soruşturmak üzere bir komisyon kuruldu. Cinayetin failinin Mustafa Kemal’in ilk muhafız kıtası komutanı Topal Osman olduğu tespit...

Anneler meydanlara çıkarsa...

"Annelerin evlerinde çaresizce oturup beklemektense evlatlarını meydana çıkarak sahiplenmesi, devlete itiraz etmesi, devlet politikalarını sorgulaması, çok önemliydi. Bunu kabul edemediler" Türkiye’nin “kayıplar” gerçeği, 27 Mayıs 1995 günü İstanbul’daki Galatasaray Meydanı’nda toplanıp kayıp çocuklarının akıbetini soran Cumartesi Anneleri’nin sessiz adalet arayışı ile birlikte kamuoyunun gündemine girdi. Bu tarihten itibaren her cumartesi günü saat 12:00’de Galatasaray’da toplanan Cumartesi Anneleri/İnsanları, herhangi bir pankart, döviz taşımadan, slogan atmadan, yoldan gelip geçenleri engellemeden, her hafta bir “kayıp” hikayesini medya ve kamuoyunun dikkatine getirerek evlatlarının akıbetini sordu, devlet yetkililerini görev ve sorumluluklarını yerine getirmeye davet etti. Cumartesi Anneleri’nin meydana çıktığı 1995 yılı, “kayıp” ve “faili meçhul” cinayetlerin gündelik olaylar haline geldiği bir dönemdi. Ülkenin doğusu “Olağanüstü Hal Bölgesi” (OHAL) idi ve “süper vali” y...