Devlettir ayrımcılık da yapar, küfür de eder!

Toplumun ciddi ve cesur bir yüzleşme sorumluluğu var; öylece duruyor orta yerde.

Geçtiğimiz 28 Mayıs günü Tahir Elçi Vakfı’nın Diyarbakır’da düzenlediği “Ayrımcılık” konulu konferansta, memleketin ayrımcılık sorunları masaya yatırıldı. Bu alandaki çalışmalarıyla tanınan değerli isimlerin sunumlarını hüzünle dinledim. Ben de Alevilerin bu coğrafyada yaşadıkları ayrımcı uygulamaları, mağduriyetleri anlattım.

Bu coğrafyada hasbelkader Kürt olarak dünyaya gelmişseniz, ömrünüz çilelerle örülü bir yolda geçecek demektir. Hayatın her alanında “olağan şüpheli” muamelesi göreceksiniz; “bölücü” olabilirsiniz yani. Hele ki Kürtlüğünüzün ayrımında biri iseniz… Gerçi “gizlemeye” çalışsanız da nafile; şivenizden bellidir, gözlerinizden, duruşunuzdan bellidir…

Alevi iseniz, ayrımcılık derken aklınıza her ne geliyorsa, bunu misliyle çarpmak durumundasınız. Çok uzun bir evveliyatı olan birbirinden iğrenç iftiraların, tahrifatların, yalanların, önyargıların şekillendirdiği bir toplum tarafından kuşatılmışsınız… O önyargıları her “lazım” olduğunda üfürüp duran bir devlet zihniyeti vardır… Katliamlar yer etmiştir ruhunuzda, hafızanız her daim canlıdır ve yaşamak, her an tetikte olmanızı gerektirir…

Kaldığı kadarıyla Ermeni iseniz, Rum iseniz veya Yahudi inancına mensup iseniz, “gayrimüslim” birisiniz demektir; yani Müslüman değil, İslam’a teslim olmamış… Bu tanımlama bile kendi başına kökleri derin bir ayrımcılığın tarifi ve tezahürüdür… Bu coğrafya sizin de vatanınızdır ama azınlık hukukuna tabisiniz; çoğu zaman esamisi bile okunmayan bir hukuktur bu ve yaşadığınız toprakları göç edip terk etmemişseniz eğer, “güvercin tedirginliğinde” bir hayat yaşamaktır yazgınız…

Süryani iseniz, “azınlık” bile değilsiniz demektir zaten veya Êzidi ya da Keldani… Yaşıyor olmanıza şükretmekten başka yapacak bir şeyiniz yoktur…

Ayrımcılık kuşkusuz sadece dini ve etnik kimliklerle ilgili yaşadığımız bir sorunumuz değil. Kadın iseniz mesela, “namus” veya “töre” gerekçeleriyle katliniz “vacip” olabilir. “Ya benimsin ya kara toprağın” baskısı altında olabilirsiniz. Erkek egemen bir toplum ve aynı zihniyeti taşıyan bir devlet otoritesi altında, her şeyinizle gözaltındasınız. Yaşam tarzınız nedeniyle, tercihleriniz nedeniyle, kendi olmak çabanız nedeniyle ve hele ki “yeter!” diyen bir itiraz potansiyeliniz varsa, adınız “sürtük!” olur, “aşüfte!” olur, “orospu!” olur… Tacizcileriniz, katilleriniz mahkemelerde hafifletici nedenlerle salıverilir…

“Makbul” sayılmayan cinsel tercihleriniz varsa, zaten başınıza her ne gelirse “revadır!”… 

Ya yoksul iseniz?

Ayrımcılığın bir de toplumsal, sınıfsal boyutu var elbette. Neticede sınıflı, toplumsal hiyerarşideki yeri “zenginliği” ile ölçülen bir dünyada yaşıyoruz. Asgari ücretle geçim mücadelesi veren bir insansanız veya işsizseniz, yoksulsanız, istatistiklerde “açlık” ve “yoksulluk” sınırındaki sayılardan ibaretsiniz. Ne devlet ve ne de toplum nezdinde bir itibarınız vardır; insan onuruna, haysiyetine yaraşır bir muameleyi belki rüyalarınızda görürsünüz. Tabii ki seçimden seçime hatırlanırsınız. Olmadık vaatler, umutlar, makarna, kömür, cebinize sıkıştırılan üç beş kuruş…

***

İktidar sahiplerinin, sözcülerinin oldum olası en revaçta klişe söylemlerinden biri, malum, “birlik ve beraberlik” temalıdır. Ülke olarak birlik ve beraberliğimizi her birimiz her zaman, her an korumak için tetikte olmakla yükümlüyüz. Çünkü birlik ve beraberliğimiz sürekli olarak iç ve dış mihraklar tarafından tehdit edilmektedir. Bu tehditlere karşı devletimizin etrafında sımsıkı kenetlenmemiz gerekmektedir…

Bu birlik ve beraberliğimiz neden hep tehdit edilmektedir? Dış mihraklar iyi kötü tahmin edilebilir ama bu “iç mihraklar” kim ya da kimler? “Çok güçlü” devletimiz neden bu mihrakların işini bir seferde bitirememektedir? Devlet deyince neden akan sular durmalıdır? Neden iç ve dış düşmanlar olmadan, normal bir ülke ve toplum olamıyoruz bir türlü?

Kuşkusuz daha da çoğaltılması mümkün bu sorular son derece “sakıncalı” sorular. “Makbul” ve “özde” bir vatandaşın aklının ucundan dahi geçirmemesi gereken “muzır” sorular. Duruma göre “bölücü”, “yıkıcı”, “mezhebi bölücü”, “sözde vatandaş” ithamlarına bu tür soruları olanlar maruz kalıyor zaten; “normal” ve “makbul” vatandaşın kafası rahat. Herhalde. 

Bu ithamlar son günlerde biraz daha çeşitlendi memleketin “o” tarafından gördüğüm kadarıyla. Mesela Gezi için devlet-i âlinin söylemlerinden farklı düşünüyorsanız, “sürtük!” yaftası yiyorsunuz…

Devlettir; sever, döver, öldürür, işkence eder, ayrımcılık yapar, küfür eder…

Ayrımcılık kendi içinde birçok konu başlığı ile dolu bir sorunumuz. Geleceğimize güvenle bakmamızın, iç barışımızın (“birlik-beraberlik” de diyebilirsiniz) önündeki en büyük engel. Sorunun kaynağı ise, öncelikle egemen devlet aklı…

Ne var ki o aklın tesiri altındaki toplumun da ciddi ve cesur bir yüzleşme sorumluluğu var; öylece duruyor orta yerde…

3 Haziran 2022 

P24 - Devlettir ayrımcılık da yapar, küfür de eder… (platform24.org)